8 Convergencia de sucesiones

Definición II.6 (Convergencia).

Dados {xn}∞n=1⊂ℝ\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1}\subset\mathbb{R} y a∈ℝa\in\mathbb{R}, diremos que {xn}∞n=1\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1} converge al numero aa, y lo denotaremos por lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a, si dado ε>0\varepsilon>0 existe n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} con |xn−a|<ε∀n∈ℕ|x_{n}-a|<\varepsilon\;\forall n\in\mathbb{N} con n≥n0n\geq n_{0}.

Observación II.1.

Aplicando las propiedades del valor absoluto, observamos que |xn−a|<ε|x_{n}-a|<\varepsilon es equivalente a que xn∈(a−ε,a+ε)x_{n}\in(a-\varepsilon,a+\varepsilon).

Proposición II.3.

El límite de una sucesión, si existe, es único.

Demostración.

Supongamos, por reduccion al absurdo, que existe {xn}∞n=1\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1} y a,b∈ℝa,b\in\mathbb{R} tales que lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a y lı´mn→∞xn=b\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=b. Supongamos que a<ba<b, siendo análogo para b<ab<a.

Si la sucesion es convergente, para todo entorno de aa a partir de un momento dado todos los elementos de la sucesion están dicho entorno. Lo mismo para un entorno de bb. Cogemos un ε\varepsilon tal que a+ε≤b+ε⇒2ε≤b−a⇒0<ε≤b−a2a+\varepsilon\leq b+\varepsilon\Rightarrow 2\varepsilon\leq b-a\Rightarrow 0<% \varepsilon\leq\frac{b-a}{2}.

Sea ε=b−a2\varepsilon=\frac{b-a}{2}. Como lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a, ∃n1∈ℕ\exists n_{1}\in\mathbb{N} tal que xn∈(a−ε,a+ε)x_{n}\in(a-\varepsilon,a+\varepsilon) ∀n≥n1∈ℕ\;\forall n\geq n_{1}\in\mathbb{N} y, como lı´mn→∞xn=b\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=b, ∃n2∈ℕ\exists n_{2}\in\mathbb{N} tal que xn∈(b−ε,b+ε)∀n≥n2∈ℕx_{n}\in(b-\varepsilon,b+\varepsilon)\;\forall n\geq n_{2}\in\mathbb{N}.

Definimos n0=ma´x{n1,n2}∈ℕn_{0}=\mathop{\operator@font m\acute{a}x}\left\{n_{1},n_{2}\right\}\in\mathbb{N}. Entonces, se tiene que xn∈(a−ε,a+ε)x_{n}\in(a-\varepsilon,a+\varepsilon) y xn∈(b−ε,b+ϵ)∀n≥n0x_{n}\in(b-\varepsilon,b+\epsilon)\;\forall n\geq n_{0}. Esto no es posible puesto que habíamos supuesto que (a−ε,a+ε)∩(b−ε,b+ε)=∅(a-\varepsilon,a+\varepsilon)\cap(b-\varepsilon,b+\varepsilon)=\varnothing. Luego el límite, si existe, es único. ∎

Proposición II.4.

Sean {xn}∞n=1\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1} y {yn}∞n=1\left\{y_{n}\right\}^{\infty}_{n=1}, ambas convergentes, y k∈ℝk\in\mathbb{R}. Entonces

  1. 1.
    ​

    lı´mn→∞(xn+yn)=lı´mn→∞xn+lı´mn→∞yn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}(x_{n}+y_{n})=% \mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}+\mathop{% \operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}.

  2. 2.
    ​

    lı´mn→∞(xn−yn)=lı´mn→∞xn−lı´mn=1→∞yn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}(x_{n}-y_{n})=% \mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}-\mathop{% \operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n=1\to\infty}y_{n}

  3. 3.
    ​

    lı´mn→∞xnyn=lı´mn→∞xn⋅lı´mn→∞yn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}y_{n}=% \mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}\cdot% \mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}

  4. 4.
    ​

    lı´mn→∞xnyn=lı´mn→∞xnlı´mn→∞yn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}\frac{x_{n}}{y_{% n}}=\frac{\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}}% {\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}} si y0≠0y_{0}\neq 0, lı´mn→∞yn≠0\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}\neq 0.

  5. 5.
    ​

    lı´mn→∞(k⋅xn)=k⋅lı´mn→∞xn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}(k\cdot x_{n})=k% \cdot\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}.

Demostración.

Sean a=lı´mn→∞xna=\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}, b=lı´mn→∞yn∈ℝb=\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}\in% \mathbb{R}.

  1. 1.
    ​

    Sea ε>0\varepsilon>0. Como ϵ2>0\frac{\epsilon}{2}>0, existe un n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} tal que |xn−a|<ε2∀n≥n0|x_{n}-a|<\frac{\varepsilon}{2}\;\forall n\geq n_{0} y |yn−b|<ε2∀n≥n0|y_{n}-b|<\frac{\varepsilon}{2}\;\forall n\geq n_{0}. Entonces

    |(xn+yn)−(a+b)|=|(xn−a)+(yn−b)|≤|xn−a|+|yn−b|≤ε2+ε2=ε∀n≥n0|(x_{n}+y_{n})-(a+b)|=|(x_{n}-a)+(y_{n}-b)|\leq|x_{n}-a|+|y_{n}-b|\leq\frac{% \varepsilon}{2}+\frac{\varepsilon}{2}=\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}

    Luego, efectivamente, lı´mn→∞(xn+yn)=a+b\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}(x_{n}+y_{n})=a+b.

  2. 2.
    ​

    Análogo al apartado anterior.

    |(xn−yn)−(a−b)|=|(xn−a)+[−(yn−b)]|≤|xn−a|+|−(yn−b)|≤ε2+ε2=ε∀n≥n0|(x_{n}-y_{n})-(a-b)|=|(x_{n}-a)+[-(y_{n}-b)]|\leq|x_{n}-a|+|-(y_{n}-b)|\leq% \frac{\varepsilon}{2}+\frac{\varepsilon}{2}=\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}
  3. 3.
    ​

    Sea ε>0\varepsilon>0. Sea n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} con |xn−a|<ε∀n≥n0|x_{n}-a|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}, |yn−b|<ε∀n≥n0|y_{n}-b|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}. Sea M∈ℝM\in\mathbb{R} con |yn|≤M∀n∈ℕ|y_{n}|\leq M\;\forall n\in\mathbb{N}.

    |xn⋅yn−a⋅b|=|(xn⋅yn−a⋅yn)+(a⋅yn−a⋅b)|≤|xn⋅yn−a⋅yn|+|a⋅yn−ab|==|yn|⋅|xn−a|−|a|⋅|yn−b|<Mε+|a|⋅ε=ε(M+|a|)∀n≥n0{}|x_{n}\cdot y_{n}-a\cdot b|=|(x_{n}\cdot y_{n}-a\cdot y_{n})+(a\cdot y_{n}-a% \cdot b)|\leq|x_{n}\cdot y_{n}-a\cdot y_{n}|+|a\cdot y_{n}-ab|=\\ {}=|y_{n}|\cdot|x_{n}-a|-|a|\cdot|y_{n}-b|<M\varepsilon+|a|\cdot\varepsilon=% \varepsilon(M+|a|)\;\forall n\geq n_{0}

    Luego lı´mn→∞(xn⋅yn)=lı´mn→∞xn⋅lı´mn→∞yn\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}(x_{n}\cdot y_{n% })=\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}\cdot% \mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}.

  4. 4,5.
    ​

    No vistas en clase.

∎

Proposición II.5.

Toda sucesión convergente es acotada.

Demostración.

Sea {xn}∞n=1⊂ℝ\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1}\subset\mathbb{R} convergente con lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a y fijamos ε=1\varepsilon=1. Entonces existe n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} con |xn−a|<1∀n≥n0|x_{n}-a|<1\;\forall n\geq n_{0}. Si se aplica la desigualdad del triángulo para n≥n0n\geq n_{0}, se obtiene

|xn|=|xn−x+x|≤|xn−x|+|x|<1+|x|\left|x_{n}\right|=\left|x_{n}-x+x\right|\leq\left|x_{n}-x\right|+\left|x% \right|<1+\left|x\right|

Definimos M≔sup{|x1|,|x2|,…,|xn0−1|,1+|x|}M\coloneqq\sup\left\{\left|x_{1}\right|,\left|x_{2}\right|,\ldots,\left|x_{n_{% 0}-1}\right|,1+\left|x\right|\right\}, de lo que se sigue que |xn|≤M\left|x_{n}\right|\leq M para todo n∈ℕn\in\mathbb{N}. Luego {xn}\left\{x_{n}\right\} está acotada. ∎

Proposición II.6.

Toda sucesión monótona acotada es convergente.

Demostración.

Sea {xn}∞n=1\left\{x_{n}\right\}^{\infty}_{n=1} una sucesión monótona acotada. Supongamos que es monótona creciente, siendo análogo si fuese monótona decreciente.

Por el axioma del supremo, existe a=sup{xn∣n∈ℕ}a=\sup\left\{x_{n}\mid n\in\mathbb{N}\right\}. Como aa es el supremo de {xn}\left\{x_{n}\right\}, dado ε>0\varepsilon>0 existe xn0x_{n_{0}} con n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} tal que a−ε<xn0≤aa-\varepsilon<x_{n_{0}}\leq a. Puesto que la sucesión es creciente, se tiene para todo n∈ℕ,n≥n0n\in\mathbb{N},n\geq n_{0}, con lo que, en efecto, lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a. ∎

Teorema II.3 (Teorema de Bolzano-Weierstrass).

Toda sucesión acotada contiene una subsucesión convergente.

Demostración.

Toda sucesión contiene una subsucesión monotona por II.2. El resultado se sigue de aplicar que toda sucesión monótona acotada es convergente (II.6). ∎

Teorema II.4.

Si (xn)∞n=1(x_{n})^{\infty}_{n=1} es una sucesión acotada y lı´mn→∞yn=0\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}=0, entonces la sucesión (xnyn)(x_{n}y_{n}) es convergente y lı´mn→∞xnyn=0\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}y_{n}=0.

Demostración.

Como (xn)(x_{n}) es una sucesión acotada, necesariamente existe K∈ℝK\in\mathbb{R} tal que |xn|<K∀n∈ℕ\left|x_{n}\right|<K\;\forall n\in\mathbb{N}.

Por otra parte, como lı´mn→∞yn=0\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}=0, dado ε>0\varepsilon>0, existe n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} tal que |yn−0|<εK∀n≥n0\left|y_{n}-0\right|<\frac{\varepsilon}{K}\;\forall n\geq n_{0}.

Así, obtenemos

|xnyn−0|=|xnyn|=|xn|⋅|yn|<K⋅εK=ε\left|x_{n}y_{n}-0\right|=\left|x_{n}y_{n}\right|=\left|x_{n}\right|\cdot\left% |y_{n}\right|<K\cdot\frac{\varepsilon}{K}=\varepsilon

Por lo tanto, lı´mn→∞xnyn=0\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}y_{n}=0. ∎

Proposición II.7.

Sea (xn)∞n=1⊂ℝ(x_{n})^{\infty}_{n=1}\subset\mathbb{R}. Entonces

lı´mn→∞xn=a⇒lı´mn→∞|xn|=|a|\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a% \Rightarrow\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}|x_{n% }|=|a|
Demostración.

Supongamos que lı´mn→∞xn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=a. Sea ε>0\varepsilon>0, entonces existe n0∈ℕn_{0}\in\mathbb{N} con |xn−a|<ε∀n≥n0|x_{n}-a|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}.

Tenemos que ver que ||xn|−|a||≤|xn−a|<ε∀n≥n0||x_{n}|-|a||\leq\left|x_{n}-a\right|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{0}, con lo que se tendría el resultado.

Usando las propiedades del valor absoluto vistas en el tema anterior,

|xn|=|(xn−a)+a|≤|xn−a|+|a|⇒|xn|−|a|≤|xn−a|.|x_{n}|=\left|(x_{n}-a)+a\right|\leq\left|x_{n}-a\right|+\left|a\right|% \Rightarrow\left|x_{n}\right|-\left|a\right|\leq\left|x_{n}-a\right|\mathchar 46\relax

Análogamente, |a|−|xn|≤|a−xn|=|−(xn−a)|=|xn−a|\left|a\right|-\left|x_{n}\right|\leq\left|a-x_{n}\right|=\left|-(x_{n}-a)% \right|=\left|x_{n}-a\right|.

Por tanto, ||xn|−|a||≤|xn−a|\left|\left|x_{n}\right|-\left|a\right|\right|\leq\left|x_{n}-a\right| y lı´mn→∞|xn|=|a|\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}\left|x_{n}% \right|=\left|a\right|. ∎

Proposición II.8 (Regla del sandwich).

Sean (xn)∞n=1(x_{n})^{\infty}_{n=1}, (yn)∞n=1(y_{n})^{\infty}_{n=1} y (zn)∞n=1⊂ℝ(z_{n})^{\infty}_{n=1}\subset\mathbb{R} tales que xn≤zn≤yn∀n∈ℕx_{n}\leq z_{n}\leq y_{n}\;\forall n\in\mathbb{N} y lı´mn→∞xn=lı´mn→∞yn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}x_{n}=\mathop{% \operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}y_{n}=a. Entonces, lı´mn→∞zn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}z_{n}=a.

Demostración.

Sea ε>0\varepsilon>0, entonces existe n1∈ℕn_{1}\in\mathbb{N} tal que |xn−a|<ε∀n≥n1\left|x_{n}-a\right|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{1} y n2∈ℕn_{2}\in\mathbb{N} tal que |yn−a|<ε∀n≥n2\left|y_{n}-a\right|<\varepsilon\;\forall n\geq n_{2}. Definimos n0=max{n1,n2}n_{0}=max\left\{n_{1},n_{2}\right\}. Entonces |xn−a|∀n≥n0\left|x_{n}-a\right|\;\forall n\geq n_{0} y |yn−a|∀n≥n0\left|y_{n}-a\right|\;\forall n\geq n_{0}.

Como xn≤zn≤ynx_{n}\leq z_{n}\leq y_{n},

a−ε<xn≤zn≤yn<a+ε∀n∈ℕ⇒zn∈(a−ε,a+ε)∀n≥n0⇒|zn−a|≤εa-\varepsilon<x_{n}\leq z_{n}\leq y_{n}<a+\varepsilon\;\forall n\in\mathbb{N}% \Rightarrow z_{n}\in(a-\varepsilon,a+\varepsilon)\;\forall n\geq n_{0}% \Rightarrow|z_{n}-a|\leq\varepsilon

y se tiene que lı´mn→∞zn=a\mathop{\operator@font l\acute{{\imath}}m}\limits_{n\to\infty}z_{n}=a. ∎